Hafsteinn Engilbertsson eða Haddi á Grund er fæddur á Grund 20.desember 1942. Hann hefur tekið saman endurminningar frá því að hann átti heima í Súðavík; óbundin ljóð og örsögur í félagi við skáldgyðjuna, um menn og málefni í Súðavík eins og hann man það sem barn og unglingur, eða honum var sagt. Ásamt öðru efni er tengist lífsreynslu hans.
Njótið vel.
(nýjast er efst)
Þorpið
Þegar komið var í gegnum jarðgöngin, sáust húsin í þorpinu. Græn, rauð, blá og járngrá húsþökin blöstu við af veginum sem lá meðfram fjallshlíðinni.
Neðan við veginn stóð stóra hvíta frystihúsið og bar í trébryggjuna. Þar lágu trillurnar og tosuðu í spottana eins og óþolinmóðar, um leið og þær ultu undan bárunum sem komu með norðan vindinum utan frá opnu hafinu, sem kastaði að vanda kaldri kveðju á íbúana, um leið og hann fór inn fjörðinn. Á vigtinni þinguðu trillukarlarnir og biðu þess að það gæfi á sjóinn.
Fuglarnir flugu í hringi yfir bryggjunni, og biðu eftir ætinu sem var í vændum og drituðu markvisst undan vindinum svo vörubílstjórinn sem stóð á bryggjunni og beið þess að taka við endum bátsins, er var að leggjast að drekkhlaðinn, mátti hafa sig allan fram við að verjast dritinu.
Inn í fiskverkuninni á eyrinni, æjuðu hnífar flatningsvélarinnar undan stórþorskunum sem stöðugt fylltu móttökuna.
Ofan við veginn inn af bryggjunni stóð hreppstjórahúsið. Að vanda vel hirt og hvítmálað. Þar hafði læknirinn stofu. Þar hjá léku börnin sér í skrúðgarðinum, sem enn skartaði sumarblómum þrátt fyrir haustnæðinginn.
Innar stóðu svo húsin ofan og neðan við aðalgötuna er lá meðfram víkinni og í sumum húsanna fylgdust vökul augu með umferðinni, en létu sér þó fátt um finnast þótt margir væru á ferli.
Í miðju þorpinu stóð gula samkomuhúsið með rauðum gluggum. Þar voru sýnd leikrit á vetrum, haldin þorrablót, árshátíðir og stiginn dans um helgar, svo oft var þar kátt á hjalla. En þar hjá stóð húsið með rammfangið í garðinum og þar bjó konan er sífellt var að kvarta um hávaðann frá samkomuhúsinu.
Þar fyrir innan var kaupfélagið, grámálað, með stóru gulu gluggunum, sem sýndu stígvél, potta og rósótta vaxdúka, innan um lóðarbala, sökkur og ullarvettlinga. Þangað lá leið allra í þorpinu, enda stéttin og gólfin orðin slitin af sporum þeirra er komið höfðu og farið í gegnum tíðina, berandi þunga innkaupapinkla.
Handan kaupfélagsins stóð Svartiskólinn. Þar höfðu flestir þorpsbúar lært að lesa og reikna. Þar hækkaði greindarvísitalan. Enda skólinn útskrifað spekinga, þótt sumir þeirra hafi lent í slorinu.
Upp á holtinu stóð gula símstöðvarhúsið, með tíglaða járninu. Endastöð símastauranna er lagt höfðu víra sína í gegnum vegginn, til að tengjast tækjum símstöðvarstjórans sem svo gat setið í stjórnstöðinni og svarað hverjum sem hringdi. Gat sagt bóndanum sem bjó á Seljalandi innst í firðinum, fréttir úr þorpinu í gegnum þræðina og komið honum í samband við London, án þess að standa upp af stóli.
En nú er þorpið nær stekkur og símastaurarnir óþarfir. Flestir fallnir í valinn. Bátarnir farnir úr höfninni og gatan mannlaus. Enginn til að sjá og hlusta á öldurnar er þær komu upp undir veg, til að dansa og syngja á háflóðinu.
Hér er allt samkvæmt byggðakverinu. Undirskrifað af ráðherrum landsins. Þar sem dreifbýlingum skal eyða. Því kvótagreifarnir, geta nú hvar sem er hringt úr gemsunum. Spjallað og skeggrætt við hvern sem er, hvar sem er í heiminum og lagt á ráðin um verðbréfakaupin, hvar kvótagróðinn á að liggja, og hvort flytja eigi kvóta og skip í hagræðingarskini á milli staða. Setja þorp í gjaldþrot. Og búið í borginni fjarri snjóflóðahættu og kvótaleysi. Snúið þar bökum saman, skítt með allt og annað.
Þegar ég flutti frá Súðavík
Þegar ég flutti frá Súðavík suður á Akranes, þá á þrettánda árinu, leið mér eins og ég ætti hvergi heima. Enda kominn á stað, þar sem fjöllin voru langt í burtu og hafið virtist óendanlegt. Þar sem allt var slétt og enginn snjór á vetrum. Og fólk með ókunnug andlit sem bjó í húsum, við götur sem erfitt var að rata um. Annað en í Súðavík, þar sem gatan eina lá annaðhvort inní fjörð eða út á nes. Og þeir sem maður mætti, þekkti maður með nafni.
Og forvitnir og stríðnir strákar spyrjandi: Hvað heitirðu litli? Hvaðan komstu? Frá Súðavík? Hvar er hún? Á Grænlandi? Ertu kannski eskimói?
Enn finn ég fyrir söknuðinum, fyrir spennunni og þránni að mega fara vestur í Súðavík á ný, á Grund, til að hitta leiksystkinin, þó sérlega Edda og Sigga, og til að sjá Álftafjörðinn góða, umgyrtan fjöllunum, sem bauð uppá logn kvölds og morgna fyrir athafnasama stráka sem réru á vit ævintýranna, eða sigldu bátum meðfram fjörum og námu lönd, þar sem ekki þurfti að svara nærgöngulum spurningum.
Og enn syng ég í hjarta mínu, þótt sé orðinn "sixty four" Súðavík, Súðavík hér ég kem.
Jól
Það eru að koma jól á mörkum ljóss og myrkurs. Bóndinn er uppábúinn, í nýjum sparibuxum, gulri skyrtu og með grænt bindi. Hann raðar gjöfunum undir jólatréð og telur þær. Tuttugu og sex eru þær. Og raular í leiðinni: ?Nóttin var sú ágæti ein í allri veröld ljósið skein Það er nú heimsins þrautar mein að þekkja hann ei sem bæri. Með vísna söng ég vögguna þína hræri.?
Konan stendur við eldavélina og steikir lambafille og síður hangikjötið og talar um að hún þurfi að fara að klæða sig og taka sig svolítið til í andlitinu. Verst með hárið, hvað það er úfið.
Svo slær klukkan sex í útvarpinu og þau kyssast og óska hvort öðru gleðilegra jóla og setjast að veisluborðinu. Svo taka þau upp pakkana og minnast í leiðinni þegar börnin sex voru heima og þá var nú kátt í kotinu.
"Ætli við verðum ekki bara hjá krökkunum, ef við lifum næstu jól" segir konan, og tár sjást blika á hvarmi.
Og svo leggst jólanóttin yfir, með hátíðarblæ sínum og þau sofna í fangi hvors annars. Án þess að vita hvað morgundagurinn ber í skauti sínu og hvar þau verða um næstu jól.
Jafnvægi
Eitt sinn gaf vinur minn mér
einn á kjammann
og ég skrifaði það
í sandinn
til þess að vindur
fyrirgefningarinnar
gætu blásið það burt
um daginn bjargaði svo vinur minn
mér frá drukknun
og ég meitlaði það í steininn
svo enginn gæti eytt því
að hann bjargaði mér
nú skrifa ég vonbrigði mín
í sandinn
en hegg hamingju mína
í stein
og kem þannig jafnvægi
á lif mitt.
Hjólið
Myndir í huga
af gulu timburhúsi
í brekkunni
og dreng að læra að hjóla
sem lætur sig renna
niður brekkuna
en veit ekki af
fyrr en hjólar í sjóinn
grætur hjólið
bogna framgjörð
og sprungið dekk
en finnur ekki eigin sársauka
þótt blæði í haf
fyrr en mamma kemur
að hugga hann.
Hann Lalli bróðir
Ég minnist þess hvað mér fannst eitt sinn gaman þegar hann Lalli bróðir, kom af vertíð sunnan af Skaga, því þá var eins og kviknaði nýtt líf á Grund við komu hans. Því hann var alltaf kátur og jákvæður og laðaði fram það besta hjá öðrum, enda vildu allir vera í nánd við hann.
Og svo kom hann niður, þegar hann vaknaði og settist á eldhúsbekkinn. Setti fæturna upp á heitan vatnskassann á eldavélinni og fór að spá og spekúlera við mömmu um lífið og tilveruna, og að segja henni sögur af lífinu á Skaganum, meðan hún sýslaði í eldhúsinu. Hellti upp á könnuna og undraðist ósköpin: ?Ja hérna.?
Þótt leikfélagarnir kölluðu, þá gat ég ekkert annað en hangið inni og sperrt eyrun yfir mögnuðum hlutum er gjörst höfðu suður á Skaga. Þar sem allt virtist stærra en í henni Súðavík. Og fótboltinn átti hug Skagamanna og Lalla. Enda fór hann á flug þegar hann lýsti því fyrir mömmu, hvernig Rikki og Donni skoruðu mörkin fyrir Skagann, eftir að hafa drepið boltann og ?snasað? andstæðinginn. Enda pantaði ég eftir að hafa heyrt þetta, að vera annað hvort Rikki eða Donni, þegar við strákarnir spiluðum fótbolta. Þótt ég kynni ekki að ?snasa? eða drepa boltann, eða vissi hvað það þýddi. Ég fékk þó skilning á því þegar við bræðurnir fórum að fara saman á leiki á Skaganum. Því það að ?snasa? var að leika á andstæðinginn og það að drepa boltann var að taka boltann niður eftir að hafa fengið háa sendingu.
Í mínum augum var enginn sem jafnaðist á við Lalla og sögur hans óviðjafnanlegar enda gat hann setið daginn út, við að segja sögur, og haldið mér frá leikfélögunum og mömmu frá húsverkunum. Svo átti hann það til að bregða á leik til að útskýra betur það sem hann var að segja, og þá var nú gaman.
Eitt sinn var hann búinn að ákveða það að fara út á nes til Jörra bróðir og var búinn að tala um það í tvo daga. En þegar hann var tilbúinn til að fara, þá drap Áki á rafstöðinni og myrkvaði þorpið, enda komið fram yfir miðnætti. Og þá sagði Lalli alveg undrandi: ? Nei, er klukku skömmin orðin tólf. Jæja, ég fer þá bara á morgun?
En Lalli lét ekki þar við sitja, því þegar að mamma var búið að kveikja á olíulampanum. Þá stóð hann upp af bekknum og fór út á hlað til að fá sér frískt loft og létta á sér fyrir svefninn. Og kom svo inn glaður í bragði og sagði við mömmu: ?Jæja, ætli maður fari ekki bara að leggja sig.? Og uppi í þakherberginu á Grund, svaf hann eins og engill og þar fékk hann nýjan kraft til að koma tvíeldur í söguhornið daginn eftir.
Þannig var Lalli og þess vegna heillaði hann mig. Því leiddist mér þegar hann fór aftur suður á Skaga. En eldhúsdags umræður hans og mömmu, líða mér aldrei úr minni.
Að sigla
Í dag skín sólin
sæl á hafið lygnt
og seiðir mig
er þráir skip
að sigla á gjöful mið
en þar sem ég
á ekki kvóta né krónur
að kaupa fyrir hafsins gull
þá verð ég víst
að láta mig dreyma
að haldi heim
með hlaðið að skammdekki skip.
Úrsögn
Fundinum var að ljúka eftir dagskrá fastra liða eins og venjulega. Menn biðu þess aðeins að formaðurinn sliti fundinum, þegar útidyrnar opnuðust skyndilega og inn gekk mótoristi á Sæfaranum í niðurbrettum klofstígvélum og með svarta derhúfu öfuga á höfðinu rauðan trefil um hálsinn og rauðbólgið tóbaksnef. Hann gekk stórum skrefum beint inn að ræðupúltinu.
Einhver kallaði í fundarsalnum: ,,Þú veður inn á slorugum klofstígvélum! mótoristinn lét sem hann heyrði það ekki, en þreif í formann Sjómannafélagsins er stóð í púltinu og hratt honum burt. Klæddi sig úr öðru klofstígvélinu og barði því hraustlega í púltið og hrópaði:
,,Þið hafið haft okkur að fíflum, forkólfar, og gerið aldrei neitt þótt við lepjum dauðann úr skel. En nú er mál að linni. Ég segi mig hér með úr Andvarafélaginu, Sæfarafélaginu og set ekki rokkinn meira í gang. Að svo búnu strunsaði hann út með klofstígvélið undir hendinni.
,,Hvað var hann að segja? spurði Kobbi gamli Koll.
,,Að segja?? svaraði Árni á Valnum: ,,Hann var nú bara að krefjast kauphækkunar, að vanda, eins og honum er einum lagið.
Eina ástin
Það voru geislandi augun
glaðlegt brosið
rauði hársterturinn
sem hún sveiflaði til og frá
og bústni rassinn
í rokkgallabuxunum
sem vöktu athygli mína
er ég hitti hana fyrst
í gagnfræðaskólanum
þá nýkominn að vestan
í of stórri úlpu
og hnéháum stígvélum
hvað hún sá við mig
skil ég ekki enn
því hún átti allra kosta völ
en kannski var það
töframáttur dreifbýlingsins
og að ég stamaði
sem gerði það að verkum
að hún féll fyrir mér.
Til minningar um snjóflóðið
í Súðavík 1995
Eftirmáli
Mjallhvítu snjóhengjurnar
í fjallshlíðinni
ofan við þorpið
dökknuðu í rökkrinu
uns þær klæddust
felulitum myrkursins
svo enginn sæi þær
þegar réðust til atlögu
við sofandi húsin.
Úreldir
Knörrinn sem hann stýrði
og oft um úfinn sjá
að sækja þann gula
hefur fyrir löngu fengið uppi
á fjörukambinum
byrðingurinn mosagróinn
kinnungsborðin gisin
og kjölurinn horfinn
ofan í gróinn svörðinn
og hann sem færði björg í bú
situr nú fótfúinn
í hjólastól á elliheimilinu
strýkur skjálfandi hendinni
um fægðan skallann
og horfir til hafs
votum augum
grætur örlögin
að þá er búið að úrelda.
Fríða frá
Það var morgunn
og hann sat í fjörunni
lét sólina verma sig
og dáðist að fjöllunum
er fjörðurinn skartaði í spegli sínum
trillan stóð á fjörukambinum
og hann búinn að mála
Fríða frá
öðru megin á skutinn
þegar hásetinn kom
léttur á fæti og kampakátur
með brennivínsflöskur
í báðum höndum
gerðust þeir fljótt skrafhreifir
og sungu hástöfum
uns flæddi að þeim um hádegisbilið
viku síðar fréttist
af þeim í höfuðborginni
mánuði síðar komu þeir aftur
sjósettu Fríðu frá og réru til fiskjar
án þess að gera grein fyrir því
hvaðan hún væri.
Dauði golþorskanna
Skipstjórinn svaf í kojunni eftir að báturinn hafði vaggað honum í svefn á hægum öldum norður við Bjarg, eftir lögnina.
Línan lá bugtuð yfir lænurnar með krókana fulla af girnilegum beitum til að æsa upp hungrið í golþorskunum.
Kokkurinn stóð baujuvaktina og sigldi af og til að blikkandi baujunni, er var sem vörður við enda línunnar og múkkarnir umkringdu. Sumir með höfuð undir væng en vissu að hér byðist æti í bítið.
Svo hófst hvinurinn í spilinu er dró línuna og hringaði í balana. Og annar vélstjórinn stóð við rúlluna og goggaði í þá stóru og lyfti þeim yfir keflið í slítarann, svo þeir runnu ofaní blóðgunarkassann, og brosti til hásetans sem blóðgaði, pungsveittur, hvern fiskinn af öðrum niður í lest og mátti hafa sig allan við.
Stýrimaðurinn stóð við lunninguna með hakann og hakaði þá upp er duttu af krókunum, því enginn mátti sleppa. Glaður yfir hvítu rákinni sem sást langt niður í sjóinn, er kviðir þorskanna á hverjum krók mynduðu. Leit hann upp til karlsins í brúarglugganum og las úr svip hans:
Ja, nú ber vel í veiði.
Í lúkarnum undirbjó kokkurinn matinn og söng hástöfum um leið og hann hrærði í pottum og steikti í ofninum lambalærin, svo steikarlyktin barst upp um skallettið og fyllti bragðlaukana af eftirvæntingu.
Í vélarrúminu mundaði yfirvélstjórinn sprautuna og smurði í koppa rokksins, svo hann malaði ljúft á landstíminu.
Skipstjórinn
Mér er enn í minni þegar ég fékk sem strákur að róa með Jörra bróður mínum og Igga frænda á trillunni þeirra eitt sumarið. Þá voru þeir á línuveiðum og háfuðu síldina upp úr torfunum inni í Djúpi, skáru hana niður og beittu á línuna. Þá fékk ég að spreyta mig við skurðinn, og þá undir hvatningarorðum: ,,Gott hjá þér strákur.?
Síðan var lagt og legið yfir og að lokum línan dregin. Oft bar vel í veiði, fiskur á hverjum krók. Og þá nóg hjá mér stráknum að gera við að blóðga.
Þetta þótti mér stórkostlegt að upplifa. Að ógleymdu að lifa við fegurð Djúpsins, fjarðanna, eyjanna og fjallahringsins. Finna lyktina af slorinu og lifrinni sem múkkarnir rifust um, í bland við glens og gaman þeirra Jörra og Igga, þegar við stóðum í aðgerð í kvöldlogninu.
Og loks að fá að sofna dauðþreyttur á bekknum í lúkarnum, með bátalyktina í nösunum og sofa eins og steinn á landstíminu. Þetta líður mér aldrei úr minni og varð til þess, að ég ákvað að verða skipstjóri.
Hann afi minn
Þegar ég var snáði bjó ég um tíma hjá honum Eiríki afa mínum. En sá tími var mér dýrmætur og er geymdur í hjarta mínu sem minning er mig ætíð gleður.
Hann afi minn var gersemi og það laukst upp fyrir mér hvílík gersemi hann var, þegar ég skynjaði hvernig hann gat umborið ráðsmennskusemina í henni Betu ömmu, sem annars var ágæt inn við beinið. En gallinn á henni var að hún vildi bara stjórna öllu.
Gott og vel þá mátti hún það, því hún var hagsýn og ötul, hefði hún bara látið útvarpið afskiptalaust en látið afa um það, því það mátti hún vita að hann unni fréttum og sögum. En þar var hún í essinu sínu. Var sem hershöfðingi skipandi afa annaðhvort að kveikja eða slökkva á útvarpinu, eftir eigin geðþótta.
En þegar eitthvað merkilegt var í útvarpinu og afi vildi fá að hlusta. Reyndi hann að ná athygli ömmu, svo hún bæði hann ekki að slökkva á útvarpinu. Og þá með upphrópunum af og til, í takt við efnið. Eins og: Hana nú! Bíddu nú við! Er það já! Ja hérna!
En það sem gerðist var og afi mátti vita, að þetta fór bara í taugarnar á ömmu, og áður en varði kallaði hún:
,,Æi Eiríkur, lokaðu nú fyrir þetta rugl í útvarpinu.
Og ekki þurfti hún að kalla tvisvar, því afi slökkti um leið, hversu gott sem efnið var og hreyfði ekki andmælum.
En amma fór í manngreinarálit, því þegar hann Gummi, maðurinn hennar Gunnu dóttur ömmu og afa, kom ofan af loftinu eftir kvöldmatinn til að hvíla sig á harmonikkubeddanum, við hitann frá kabyssunni. Þá skipaði hún amma Beta svo fyrir:
,,Eiríkur, ljúktu nú upp útvarpinu fyrir hann Gumma.
Og þá skipti ekki máli hvort það voru fréttir, sögur, sinfóníur eða óperusöngur sem hljómaði úr útvarpinu, bara að hann Gummi heyrði og að hann væri með gott undir höfðinu. Og um þessa umhyggju ömmu hafði Gummi ekkert heldur að segja. Né síður að hann andmælti.
Öllu þessu tók hann afi minn með miklu jafnaðargeði, og mitt í stríðinu átti hann til að klappa mér á kollinn og segja:
,,Jæja kúturinn minn, ætlar þú að koma með mér út í skúr og höggva með mér í eldinn.
Það var líka gott að dvelja í skúrnum með honum afa og gleyma sér við sögur af sjónum, af mögnuðum hákarlasögum. Sjá hann í leiðinni skera út fugla og fiska úr beinum og trébútum, og rétta mér svo spyrjandi: ,,Viltu eiga þetta vinur?
Að hirða tún
Í tíu ár hafði ég ekki séð hann, þegar hann kom gangandi yfir túnið áleiðis til mín, þar sem ég stóð í garði systur minnar, nýkominn á æskustöðvarnar. Þegar hann kom til mín kastaði hann ekki á mig kveðju eins og ég vænti, en spurði eins og ég hefði alltaf staðið þarna:
Ertu ekki góður að smíða kerru og keyra traktor? Því ég er að fara að hirða á eftir.
En áður en ég gat svarað honum var hann horfinn inn í hús systur minnar og sestur við eldhúsborðið og farinn að skeggræða við mág minn, kaupfélagsstjórann, um dýrtíðina að vanda.
Það er svo af okkur að segja, að undir miðnætti þennan dag, höfðum við smíðað kerru. Gert við traktorinn og hirt tvö tún. Og vorum sestir við eldhúsborðið á Dalbæ og farnir að gæða okkur á feitum kjötbitum og ilmandi góðri kjötsúpu.
Gott að borða
Þegar leið að hirðingu kom Bjarni frá Smábæ til Berta í Koti. Til að fá lánaðan strákinn, hann Pál, að hann mætti fara með honum yfir fjörðinn, að Sjötúnahlíð, til að sækja sátur á prammanum.
Hann hafði þegar með sér Ásgeir son Bjarna frá Miklabæ. Og Eirík son Hervars frá Litlabæ. Fóru þeir svo allir yfir fjörðinn.
Segir svo ekkert af þeim fyrr en þeir koma aftur um kvöldmatarleytið og koma heyinu í hlöðu. Þegar það var búið sagði Jón við þá Eirík og Pál:
Komið þið inn til Gerðu og fáið eitthvað í gogginn. En Ásgeir, ég býð þér ekkert, því þú færð alltaf svo gott að borða heima hjá þér
Ég býð þér ekkert!
Kvöld eitt er ég var sjö ára fór ég með mömmu niður í Tröð til hennar ömmu Betu. Þá lagði amma á borðið fyrir mömmu kaffibolla og hellti í rjúkandi kaffi. Kom með kökur á bakka og setti fyrir hana segjandi: Elskan mín smakkaðu nú á þessu. En við mig mænandi á kökurnar sagði hún:
Ég býð þér ekkert!
En skyldi amma hafa sagt þetta, af því að hún vissi að við fjölskyldan höfðum farið fyrir stuttu síðan í afmæli inn að Hlíð til Dóru systur pabba. Sem þá hélt mikla veislu og bar á borð allskonar kökur að hætti Hnallþóru, rjómatertu og rjómapönnukökur, svo hnausþykkar að varla héldust milli fingra. Með þessu kakó með þeyttum rjóma.
Beið ég þá ekki boðanna og tók hressilega til við kræsingarnar. Hámaði í mig með báðum höndum, terturnar og pönnukökurnar, svo ég stóð á blístri og varð mér og fjölskyldu minni auðvitað til háborinnar skammar. En hætti þó ekki fyrr en að systir mín, sem sat mér við hlið, kleip mig í lærið undir borðinu og gaf mér reiðilegt augnaráð um leið og hún hvíslaði að mér:
Það er aldrei hægt að bjóða þér neitt!
Kona hreppstjórans
Það var sunnudagur þegar Benjamín brá sér úr skúrnum er hann bjó í og labbaði upp í þorpið. Það var sumar og fjöllin spegluðu sig í lygnum firðinum. Sólin skein glatt á háhimninum og hitinn var óbærilegur.
Kjörið veður til að fækka fötum og liggja í sólbaði. Þó ekki freistaði það Benjamíns, sem að vanda var í klofstígvélum, svartri ullarpeysu með trefil hnýttan um hálsinn og kaskeitið öfugt á höfðinu.
Á leið sinni gekk hann fram hjá hreppstjórahúsinu og sá konu hreppstjórans klippa til trén í garðinum. Hann stoppaði þar, lagðist fram á stakketið, og kastað kveðju á konuna og mælti:
Hvað segir þú elskulega frú. Nei - og bara berlæra upp að öxlum í blíðunni?
Ekki borð fyrir báru
Þegar Beni skósmiður réri frá Sjötúnahlíð með skektuna hlaðna af heysátum var ekki borð fyrir báru. Á sléttum firðinum kom borðleysið ekki að sök, fyrr en renna fór af Bena við róðurinn, í hitamollunni á miðjum firðinum, og hann þurfti að taka upp árar og ná í vasaklútinn í brjóstvasann til að þurrka svitann. Þá skipti það engum togum að um leið og hann færði klútinn frá kinn til kinnar saup skektan við það á bæði borð og sökk.
En það er af Bena að segja, að á hundasundi komst hann við illan leik í land á Langeyrinni, lítt fagnandi, og sagði nærstöddum ófagra sögu af veltikollunni hans Berta á Grund sem bjarga átti heyþörf vetrarins.
Endurkoma
Bátarnir flutu rauðir á firðinum
bundnir legufærum
angan spyrðings úr hjallinum
skektan á kambinum
fjarlægar minningar
þanghafið í dansi aðfalls
í takt við öldulagið
fuglinn í fjörunni
flýgur upp
svífur þöndum vængjum
og skoðar gestinn
sem kominn er
að líta þorpið
spurnaraugum.
Á vordögum
Ég minnist vordaganna
þegar fjörðurinn strengdi heit
að ekki gæfi hann
rúm fyrir bárur
að við strákarnir fórum
og rérum eftir því
á skektunni
og kúrsinn var tekinn
misvísandi þangað
til þess að hoppa í land
handan fjarðarins
þar sem ævintýrin biðu
í klettadröngum nessins
sem annars stóðu
eins og hillingar
í hversdagsleika þorpsins
það var ekki fyrr
en sólin hafði nær sokkið
í djúpið
að skektunni
var snúið heim
þangað sem mömmurnar
biðu í flæðarmálinu
með skammirnar.
Bernska í beinni
Uppi á tröppum
tvílyfta hússins
krýpur drengurinn
trekkir grammófóninn
og spilar danskalagið
það er sumar í loftinu
tími stuttbuxna
skráma á hnjám
og leiðin er opin að hjartanu
úti á firðinum
yfirtekur garg fuglsins
danska tóna
og hann hleypur
ofan í fjöruna
taktföst áratogin
á sléttum sjónum kitla magann
uns stefnið klappar fjörunni
á svipfagurt andlitið
og hann kallar
í vasa pabba hringlar í aurum
er komumenn
borga rauðmagann
skeggræðin andlit
af gnægð hjartans
píra augun mót sólinni
ungir nema
og allt verður vestfirskt
inni í eldhúsinu
berja pottar bumbur
undir söng mömmu
er þeir stíga á þröskuld
um öxl líður andi mörflotsins
eftir töfrandi ilmi ýsunnar
út í stjórnleysi buskans
söngurinn þagnar
hvað er að sjá drenginn
og útganginn drottinn minn
það er talað úr útvarpi
um vandamál
og kliðurinn við borðið
knýr pabba til að sussa
hvað var maðurinn að segja
spyr mamma eftir fréttirnar
á meðan heimtar drengurinn
sporðstykkið
af rjúkandi fatinu.
Genískur
Í mér
eru mamma og pabbi
og þar takast þau á
í genum mínum
þau vilja ná fram
vilja sínum
sem er eins og áður
á öndverðum meiði.
Að hætti mömmu
Hún stóð við gluggann
horfði upp á holtið
í augum hennar
var aðdáun
er hún leit
spígsporandi hænsnin
bros færðist yfir
nei - sko púddurnar mínar
nei - og eru þær ekki búnar
að hengja út
og þær sem ætluðu að fá
lánaða vinduna mína
hvort það væri háttur hænsna
að vinda og hengja út
hafði ég ekki ígrundað þá
en eitt vissi ég þó
að speki mömmu
var oft meiri
en ég hafði höfuð
til að meðtaka.
Mamma mín
Ég er þakklátur fyrir mömmu
að hún ól mig á Grund
þótt heimsstyrjöld hafi geisað
og ekki vænlegt að koma í þennan heim
mamma var sérstök kona blíð og góð
er talaði út hugsanir sínar
í vangaveltum um það er stóð henni næst
og það gladdi mig
ég minnist verunnar í Súðavík
þegar frosthörkurnar og norðan hríðin
í slagtogi við vindinn
léku við stakketið svo dögum skipti
og ég þurfti að fara eldsnemma í skólann
að mamma var komin á fætur
og búin að kveikja upp í eldavélinni
hita vatn hræra kakó og smyrja mér brauð
til þess var gott að vakna
og birti upp tilveruna í skammdeginu
þegar frostrósir á gluggunum voru allsráðandi
og byrgðu mönnum sýn
ég man strokur á vanga
blíðlegt og geislandi augnaráð
og áhyggjur hennar yfir erfiðum unglingnum
sem lét ekki að stjórn
þrátt fyrir góðar ábendingar
og kvöldin fyrir svefninn
þá er hún kom færandi hendi
með niðurskornar appelsínur eða epli
og þeim ferðum fylgdu orðlaus skilaboð
hins gefandi kærleika
er segja vildi
ég elska þig eins og þú ert.
Pabbi minn
Ég minnist pabba sitja í myrkrinu í stofunni
að hlusta á fréttir og sögur í útvarpinu
og mömmu furðulostna yfir hegðun hans:
ég skil ekkert í manninum
en þannig var pabbi
ég man hann koma þreyttan heim
úr háværum vélasal frystihússins
með ammoníakslyktina í peysunni
og leggjast á bekkinn inn af eldhúsinu
til að hvílast eftir kvöldmatinn,
og köttinn stökkva upp á maga hans
og mala þar í takt við þreytuhroturnar.
ég minnist grásleppuveiðanna á skektunni
er við rerum yfir fjörðinn í morgunsárið
að Kambsnesinu
og drógum netin í morgunlogninu
til að fylla í hjallinn
svo að brátt angaði sígin grásleppan
ég man söng pabba berast um húsið
uppáhaldssönginn:
ég leit eina lilju í holti
ég er þakklátur fyrir pabba minn
og því lifir minningin
um föður sem ég elska.
Segja vil ég sögu
Segja vil ég sögu stutta
af börnum í þorpi
vestur við ómælisdjúp
þar sem tíminn
lét forvitnina ráða
án þess að telja stundirnar
gaf rúm fyrir leiki
sem bárust um götur og tún
fjörur bryggjur og báta
galsa og gleði og svolítinn grát
og nótt fyrir örmagna krakka
gaman væri að vera orðinn
aftur barn
og upplifa stemninguna.
Kvistherbergið
Yfir himin haf og fjöll
í huga mínum oft nú fer
niður í djúpan draumafjörð
þar dýrðlegt stendur hús
þar býr barnsins minning
og best uppi í kvistherbergi
ofan í flatsæng feikna galsi
fræknar sögur og ævintýri
þar í faðmi fjölskyldunnar
fyrir mér var himnaríki.
Mömmuhlaup
Þegar sólin hætti feluleiknum
og birtist á háhimninum
og sagði hlæjandi
krakkar komið í annan leik
hófu mömmurnar eltingaleikinn
um leikvang þorpsins
í von um að ná
öllum hópnum í háttinn.
Að lifa
Að lifa
er að hafa fæðst
að lifa
er svo efinn
hvort maður sé
í raun sá
sem maður er
og uggur yfir því
hvert maður fer
að lifa
og svo deyja
án þess að vilja það.
Að fæðast
Að fæðast
var að komast
úr einsemd
móðurkviðar
finna öryggi
handanna
er þær báru mig
að brjóstinu
að fæðast
er svo sveiti míns andlits
að metta magann
þar til ég dey.
